Is Defensie er klaar voor als het moment daar is?

14 dec 2015
1811 keer
Mariniers tijdens de NAVO-oefening Trident Juncture. Mariniers tijdens de NAVO-oefening Trident Juncture.
2015 is het jaar geweest waarin de reorganisaties uit de beleidsbrief van 8 april 2011, “Defensie na de crisis: een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld”, op een enkele reorganisatie na is voltooid. Minister Hillen had in 2011 niet kunnen vermoeden dat de wereldwijde veiligheidssituatie er anno 2015 aanzienlijk slechter voor staat. Naar aanleiding van de beleidsbrief beschikt Nederland met ingang van 2016 over een aanzienlijk ingekrompen en uitgeklede defensieorganisatie. Een organisatie waarover de Algemene Rekenkamer een harde conclusie heeft getrokken: “Defensie kraakt in zijn voegen en trekt een niet vol te houden wissel op zichzelf”.

Dat de veiligheidssituatie sterk is veranderd ten opzichte van 2011 blijkt uit een uitspraak van minister Hennis. Zij zei onlangs in Metro dat zij rekening houdt met een terreuraanslag in Nederland. Zij gaf aan: “Wie vrede wil, bereidt zich voor op oorlog”. Een wijze uitspraak, die de afgelopen jaren helaas geen enkele indruk heeft gemaakt bij onze politici in Den Haag. Nederland heeft, in tegenstelling tot oorlog, zich voorbereid op vrede. Het gevolg hiervan is een defensie-uitverkoop zonder weerga, op zowel materieel als personeelsgebied. Ondanks deze uitverkoop gaf de minister in het interview aan: “We moeten klaar zijn als het moment daar is”.
Waar we precies klaar voor moeten zijn werd mij na het lezen van het interview niet duidelijk. Ik ga er vanuit dat de minister bedoelt dat Nederland in staat is om snel te reageren op een terreurdaad.
De minister geeft de lezers een duidelijk en helder beeld over de toegenomen dreiging in en rondom Europa en geeft aan dat de beschikbaarheid, gereedheid en verplaatsbaarheid van onze eenheden vanuit de NAVO omhoog zijn gegaan. De vraag die ik aan de orde wil stellen is: “Is Defensie er klaar voor als het moment daar is?”
Onlangs las ik een artikel waarin het ‘klaar zijn’ duidelijk werd omschreven. Het ‘klaar zijn’ voor Defensie betekent dat Defensie operationeel gereed is. Operationeel gereed (OG) is niets anders dan de optelsom van de personele en materiele gereedheid en de geoefendheid (GO). Als formule OG=PG+MG+ GO. Als ik inzoom op de personele gereedheid dan constateer ik dat onze kleinere krijgsmacht niet, zoals beoogd, op 1 januari as. 100% is gevuld . Er is een groot tekort aan specialisten en de werving blijft sinds jaar en dag achter. Het lukt Defensie niet om de ‘braindrain’, het irreguliere verloop, tot stand te brengen. Ook wat betreft de materiele gereedheid constateer ik dat onze kleinere krijgsmacht niet hetgeen kan bieden wat gewenst is. Door het tekort aan reserveonderdelen staat een aanzienlijk deel van het defensiematerieel gekannibaliseerd stil om met gebruikmaking van deze onderdelen overig materieel in de vaart, lucht dan wel op de weg te brengen.
Voor de operationele gereedheid geldt dat onze kleinere krijgsmacht niet in staat is over de gehele linie het principe ‘train as you fight’ toe te passen. Een groot aantal oefeningen is vanwege geldgebrek de afgelopen jaren niet doorgegaan. En als de oefeningen wel doorgaan worden er regelmatig allerlei beperkingen opgelegd vanwege gebrek aan munitie (pang-pang), uitrusting, manoefendagen, et cetera .
Voor een aanzienlijk deel van de defensieorganisatie geldt dan ook dat zij niet operationeel gereed is. Dit blijkt ook uit de Kamerbrieven ‘Knelpunten materiële gereedheid’ en ‘Inzetbaarheid rapportage’. Alleen voor de eenheden die missiegericht opwerken geldt dat zij als gevolg van het doorlopen van een missiegericht opwerktraject de ultieme vorm van gereedheid bereiken. Deze eenheden zijn veelal 100% gevuld, ze krijgen het benodigd materieel toebedeeld en ‘train as you fight’ is hier van toepassing. Voor de rest van Defensie geldt nadrukkelijk dat de ‘bezuinigingsoperatie van Hillen’, het uitblijven van de benodigde investeringen en het ontbreken van politieke daadkracht heeft geleid tot een organisatie die er verre van klaar voor is. Geen fijne kerstgedachte, maar wel een om bij stil te staan.

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04