Met waakzaamheid en eensgezindheid win je geen oorlog

23 nov 2015
1760 keer
Met waakzaamheid en eensgezindheid win je geen oorlog Bron foto: Penubag
Sinds de aanslagen in Parijs is er in de media veel aandacht geweest voor veiligheid. Ineens staat bij veel Nederlanders veiligheid hoog op de agenda. Veiligheid is echter een relatief en ongrijpbaar begrip. Wat voor de één veilig is, kan voor een ander levensgevaarlijk zijn. Veiligheid is de mate van afwezigheid van potentiële oorzaken van een gevaarlijke situatie of de mate van aanwezigheid van beschermende maatregelen tegen deze potentiële oorzaken. Het begrip veiligheid is zowel rationeel als denkbeeldig.
Rationeel kunnen er allerlei berekeningen worden gemaakt om te bepalen of iets veilig is of niet. Je zou echter maar net degene zijn die, ondanks de zeer kleine kans, toch de dupe is van een schijnbaar veilige situatie. Naast rationele veiligheid is er ook nog een denkbeeldige veiligheid. Je kan je veilig voelen, maar het rationeel gezien niet zijn. Als dit aan de orde is, is er sprake van een schijnveiligheid.
Dit laatste is naar mijn inziens al enige tijd in Europa aan de orde. Ondanks de gordel van instabiliteit in Afrika, de Oekraïne en de ontwikkelingen in het Midden-Oosten en Zuidoost-Azië heeft (Noordwest-)Europa lang gehoopt dat de problemen in de rest van de wereld aan haar voorbij zouden gaan en dat eventuele problemen zichzelf zouden oplossen. De (politieke) ogen zijn daarom gesloten voor de langzaam veranderende veiligheidssituatie in en rondom Europa. Rationeel gezien had Europa hier al lang op moeten anticiperen. Echter, door de economische crisis en het blindstaren op een schijnveiligheid loopt Europa achter de feiten aan. Rationeel is het namelijk al enige tijd duidelijk dat er iets bijzonders aan de hand is: ik mag immers niet voor niets al bijna een jaar mezelf niet meer in het openbaar in mijn uniform vertonen.
Veiligheid is te vergelijken met een supertanker. Als je van koers wilt veranderen moet je hier ruim van te voren op anticiperen. In het geval van veiligheid is dit lastig. Het is immers geen prettige boodschap om aan landgenoten te vertellen. Als minister-president Rutte van het één op het andere moment verkondigt dat we in oorlog zijn met IS, dan komt dit ook vreemd over. Immers, oorlogen worden niet van de één op de andere dag verklaard. Oorlog verklaar je normaliter pas na een (lange) aanlooptijd van incidenten. Als de oorlog dan eenmaal is verklaard, dan verwacht je dat een land een politiek front vormt tegen de ‘vijand’. Het bijzondere van ons land is echter dat het politieke debat gewoon doorgaat en dat er wordt gediscussieerd over de vraag of we eigenlijk wel in oorlog zijn. Want de term oorlog zou teveel eer doen aan de terroristen en het zou ook beperkende invloeden hebben op de vrijheid. Alsof deze beperkende invloeden al niet hun impact hebben met extra beveiligingen van concerten en voetbalwedstrijden en het afgelasten van interland wedstrijden.
Om (schijn)veiligheid te creëren worden eveneens maatregelen genomen om gevoelens van angst bij de Nederlanders weg te nemen. Zo las ik in de krant dat de directeur van de immigratie en naturalisatiedienst (IND) nog nooit een IS-strijder tussen de vluchtelingen heeft gezien. Volgens de directeur worden alle vluchtelingen gescreend en gefouilleerd. De volgende dag lees je in dezelfde krant dat er 12.000 vluchtelingen zonder identiteitsbewijs in Nederland zijn aangekomen. Wat zegt dat over de directeur IND en het wegnemen van de gevoelens van (schijnbare) angst?
Angst waarover óók wordt gesproken op scholen. Alsof Zwarte Piet al niet eng genoeg is voor de allerkleinsten, worden onze peuters óók nog eens bijgepraat over de aanslagen in Parijs. Op middelbare scholen is er sprake van een wijdverbreide (schijn)veiligheid. De oudere jeugd is het er over eens dat als er een aanslag gepleegd wordt in Nederland dit in Amsterdam zal gebeuren. Je zal maar in Amsterdam naar school gaan.
Ondanks de gevoelens van angst in de samenleving toont het kabinet zich strijdvaardig. In een brief aan de Tweede Kamer roept het kabinet andermaal op de kalmte te bewaren. „Als we als samenleving eensgezind en waakzaam blijven, zijn we sterk en weerbaar genoeg om deze dreiging het hoofd te kunnen bieden." Ik hoop voor de Nederlanders dat het kabinet na alle bezuinigingen op veiligheid nog iets achter de hand heeft om het toenemende dreigende gevaar te bestrijden, want rationeel weet ik één ding zeker: met waakzaamheid en eensgezindheid is er nog nooit een oorlog gewonnen.

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04